تحلیل امکان استقرار دانش و اطلاعات بومی و محلی کشاورزان از دیدگاه بهره‌برداران بخش کشاورزی (مطالعه موردی استان قزوین)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری و عضو هیات علمی /مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان قزوین

2 دانشجوی دکتری و عضو هیات علمی /سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی

3 دانشیار و رئیس گروه اقتصاد کشاورزی و مدیریت دانشگاه پیان نور تهران

4 فوق لیسانس وظیفه/ مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی قزوین

چکیده

دانش بومی که دانش محلی، سنتی و یا قومی نیز نامیده شده، برای تعریف و طبقه‌بندی پدیده‌ها در محیط‌های فیزیکی، طبیعی و اجتماعی خاص به‌کاربرده می‌شود. این دانش با دانشی که افراد جامعه از طریق مراکز رسمی مانند دانشگاه‌ها و مؤسسات تحقیقات دولتی و خصوصی کسب می­کنند، تفاوت دارد. مردمان محلی، از قبیل کشاورزان، رعایا، زنان، پیشه‌وران روستایی و دامداران هر یک صاحب فنون تخصصی خود هستند که هر یک پاسداران دانش بومی هر ملت‌اند. این فنون و معلومات بومی در نگاه اول آسان و ساده به نظرمی آیند ولی همین روش‌های ساده، روستاییان محروم را قادر ساخته است تا با استفاده از منابع بسیار محدود زندگی خود را تأمین کنند. دلیل انتخاب استان قزوین این است که دشت قزوین با 460 هزار هکتار وسعت یکی از چهار دشت بزرگ و حاصلخیز ایران است. آثار به‌جامانده از این دشت، بیانگر سابقه سکونت و کشت و زرع 10 هزارساله بشر در این منطقه است. در این استان بیشتر فعالیت‌های مردم در عرصه کشاورزی بافرهنگ، تاریخ و تمدن استان گره‌خورده است. هدف از اجرای این پروژه بررسی امکان پیاده‌سازی دانش بومی و اطلاعات بهره‌برداران کشاورزی و بررسی نقاط ضعف و قوت، محدودیت­ها و پتانسیل­های مدیریت دانش و اطلاعات بهره­برداران است. برای رسیدن به این هدف در سطح بهره­برداران از 90 بهر­ه­بردار نمونه پرسشنامه­هایی تکمیل و سپس تحلیل توصیفی انجام شد. نتایج نشان داد که کلیه بهره­برداران موردمطالعه به اهمیت استقرار دانش بومی و توجه به آن واقف هستند و تمایل دارند این دانش به‌صورت نظام­مند در کشاورزی به کار گرفته شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


1-   امیرحسینی، مازیار و نوروزی، عسگر، (1384)، ایجاد نظام ملی مدیریت دانش کشاورزی «انتشارات وزارت جهاد کشاورزی».

2-   بارانی، حسین، بهمنش، بهاره و شهرکی، محمدرضا، (1391)، دانش بومی گیاه‌شناسی گیاهان داروئی منطقه چهارباغ از مراتع استان گلستان، فصلنامه دانش بومی ایران، (2):14-20.

3-   بوذرجمهری، خدیجه، (1382)، جایگاه دانش بومی در توسعه روستایی پایدار، مجله جغرافیا و توسعه، (3 و 4): 5-20.

4-   پاریاب، جابر، پزشکی راد، غلامرضا و بهجتی، توحید، (1388)، دانش بومی کشاورزی راهکاری جهت مدیریت خشک‌سالی، ششمین کنفرانس اقتصاد کشاورزی ایران، مشهد مقدس.

5-   جمعه پور، محمود، (1391)، بومی‌سازی در عرصه توسعه روستایی و نقش دانش بومی در فرایند آن، فصلنامه دانش بومی، (1): 24-36.

6-   سازمان جهاد کشاورزی استان قزوین، (1391)، گزارش توانمندی­های استان قزوین، 38 صفحه.

7-   عمادی، محمدحسین و عباسی، اسفندیار، (1388)، دانش بومی و توسعه پایدار، فصلنامه روستا و توسعه.

8-   کریمی، سعید، (1391)، نقش فناوری‌های اطلاعات کشاورزی، سایت ترویج کشاورزی استان مرکزی.

9- Kolawople, D (2001), Local Knowledge Utilization and Sustainable rural development in the 21 St. Centuries, IK Monitor.

10- FAO (2000), Agricultural Knowledge and Information Systems for Rural Development, http://www.fao.org/sd/EXdirect/EXre0027, htm.