بررسی و مقایسه عملکرد لاین‌های امیدبخش گندم نان در شرایط کم آبیاری در شرایط زارعین

نویسندگان

1 مربی/ مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان غربی

2 عضو هیئت علمی /موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر

3 استادیار/ مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی قزوین

4 عضو هیئت علمی/ مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل

چکیده

 ارزیابی لاین‌های امید بخش در شرایط زارعین تحت عنوان طرح آنفارم (تحقیقی-تطبیقی) یکی از مهم‌ترین مراحل معرفی یک رقم به شمار می‌رود و سازگاری این‌ها در شرایط زارعین لازمه معرفی ارقام جدید می‌باشد. در این آزمایش 7 ژنوتیپ گندم در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار و در دو مکان (حومه شهرستان‌های خوی و اشنویه استان آذربایجان غربی) تحت شرایط آبیاری محدود آخر فصل (قطع آبیاری پس از سنبله رفتن) در سال زراعی 88-1387 اجرا گردید. تیمارهای مورد ارزیابی در این پروژه عبارت بودند از لاین‌های امیدبخش C-84-D5502، C-85-D8، C-85-D9، C-85-D11 و C-85-D13 که در کنار دو رقم شاهد (الوند و سرداری) جهت ارزیابی عملکرد دانه و اجزای عملکرد و پتانسیل نهایی در شرایط کم آبیاری بررسی شدند. نتایج تجزیه واریانس مرکب داده‌ها در دو مکان نشانگر اختلاف بسیار معنی­دار در سطح احتمال 1% بین ارقام شاهد و لاین­های امید بخش برای صفات ارتفاع بوته، طول سنبله، تعداد دانه در سنبله، وزن دانه در بوته، عملکرد بیولوژیک، وزن هزار دانه و عملکرد دانه بود. مقایسه میانگین عملکرد دانه نشان داد که لاین­های امید بخش در کلاس بالاتر از ارقام شاهد سرداری و الوند قرار گرفتند. برترین لاین‌ها از جنبه عملکرد C-84-D5502 و C-85-D11 (به ترتیب با 74/7 و 77/7 تن در هکتار) بودند. همبستگی عملکرد دانه با وزن هزار دانه منفی بود ولی با عملکرد بیولوژیک مثبت بود. ارقامی مانند الوند و سرداری که وزن هزار دانه بالایی داشتند از عملکرد پایینی برخوردار بودند. با توجه به پایین بودن واریانس درون گروهی عملکرد دو لاین C-85-D8 و C-85-D9 به عنوان پایدارترین لاین‌ها و دو لاین C-84-D5502 و C-85-D11 به عنوان دو لاین با عملکرد دانه بالا و نسبتاً پایدار شناسایی گردیدند. لاین C-85-D11 دارای تعداد پنجه متوسط، طول پدانکل بلند، طول سنبله متوسط، تعداد دانه زیاد، وزن هزار دانه متوسط و عملکرد دانه قابل توجه بود.     

کلیدواژه‌ها

موضوعات


1-      بی نام. 1386. گزارشات سازمان هواشناسی کشور در سال 1383. تهران. صفحه: 162.

2-      بهرام نژاد، ب. 1375. ارزیابی تنوع ژنتیکی روی اجزای عملکرد و صفات کمی روی 470 توده بومی گندم غرب ایران بر اساس روش‌های آماری چندگانه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، ایران.  

3-      جلال کمالی، م. ر. اسدی، ه. نجفی میرک، ت. 1388. گزارش نهایی برنامه راهبردی تحقیقات گندم. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، کرج. 312 صفحه.

4-      خدابنده، ن. 1371. غلات. انتشارات دانشگاه تهران، تهران، ایران.

5-      خلیل زاده، غ. 1385. ارزیابی آزمایش مشاهده‌ای بین‌المللی گندم نان بهاره در اقلیم گرم و مرطوب ایران (اقلیم 1). گزارش نهایی موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر. شماره 733/87.

6-      سوقی، ح. وهاب‌زاده، م. کلاته، م. آبرودی، ا. شیخ، ف. 1385. تجزیه پایداری لاین­های امیدبخش گندم نان در گرگان. نهمین کنگره زراعت و اصلاح نباتات ایران. شهریور 1385. پردیس ابوریحان دانشگاه تهران. ایران. صفحه: 278.

7-      عزیزینا، س. قنادها، م. ر. یزدی صمدی، ب. زالی، ا. احمدی، ا. 1383. مطالعه تنوع ژنتیکی صفات کمی وابسته به عملکرد ژنوتیپ های سینتیک تحت شرایط آبیاری و دیم. هشتمین کنگره زراعت و اصلاح نباتات ایران. شهریور ماه 2003. دانشگاه گیلان، ایران. صفحه: 77.

8-      کلاته، م. سوقی، ح. آبرودی، ا. 1385. مطالعه سازگاری لاین­های امیدبخش گندم نان در استان گلستان. نهمین کنگره زراعت و اصلاح نباتات ایران. شهریور 1385. پردیس ابوریحان دانشگاه تهران. ایران. صفحه: 307.

9-      قاسمی، م. وهاب‌زاده، ئ. امین زاده، غ. خان‌زاده، ح. شهبازی، ک. 1386. ارزیابی عملکرد، اجزای عملکرد و عکس‌العمل نسبت به بیماری در برخی از لاین­های امید بخش گندم در شرایط زارعین در مغان. مجله نهال و بذر. 23: 260-257.

10-   وهاب‌زاده، م. قاسمی، م. کلاته، م. آلت جعفربای، ج. خاوری نژاد، س. 1385. معرفی ارقام گندم نان متحمل به زنگ زرد و فوزاریوم سنبله برای کشت در دشت سواحل خزری. نهمین کنگره زراعت و اصلاح نباتات ایران. شهریور 1385. پردیس ابوریحان دانشگاه تهران. ایران. صفحات: 337-336.

11-   Dawari, N. H., and Luthara, O. P. 1991. Character association studies under high and low environments in wheat (Triticum aestivum l.,). Indian. J. Agric. Res. 25: 68-72.

12-   Del Blanco, I. A., Rajaram, S., and Kranstad, W. E. 2001. Agronomic potential of synthetic hexaploid wheat-derived populations. Crop Sci. 41: 670-676.

13-   Ehdaei, B., and. Waines, J.G. 2003 . 1RS translocation increases root biomass in Veery- type wheat isogenic lines and associates with grain yield . P. 693-695 . In: N.P. Pogna (Ed.). 10th  proceed. 10th  International Wheat Genetics Symposium , September 1-69. Vol.2 Paestum. Italy. S.I.M.I. Roma, Italy.

14-   FAO. 2006. Anual reporte of cereal production in the World. Rome Italy. http:// WWW. FAO.org

15-   Feil, B. 1992 . Breeding progress in small grain cereal: A comparison of old and modern cultivars. Plant Breeding. 108: 1- 10.

16-   Garcia Del Mora, L. F., Ramos, J. M., and Recalde, L. 1985. Relationships between vegetative growth, grain yield and grain protein content in winter barley cultivars. Can. J. Plant Sci. 65: 532-532.

17-   Gupta, A. K., Mittal, R. K., and Ziauddin, A. Z. 1999. Association and factor analysis in spring wheat. Annals of Agricultural Research. 20: 481-485.

18-   Moghaddam, M., Ehdaie, B and Waines, J. D. G. 1997. Genetic variation and interrelationships of agronomic characters in landraces of bread wheat from southeastern Iran. Euphtyica, 95: 361-369.