دست‌یابی به ارقام انگور تجارتی بی‌دانه از طریق هیبریداسیون درون گونه‌ای ارقام انگور دانه‌دار و بی‌دانه

نویسنده

استادیار/ مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی

چکیده

به منظور ایجاد ارقام جدید انگور بی‌دانه با داشتن صفات مختلف مانند طعم متفاوت، اندازه حبه‌های درشت‌تر  با رنگ­های متنوع و تاریخ‌های رسیدگی متفاوت این طرح تحقیقاتی به اجرا آمد. در این تحقیق ارقام انگور بی‌دانه سفید، بی‌دانه قرمز، پرلت و فلیم سیدلس با ارقام دانه دار با حبه درشت، پوست رنگی و زود رس شامل ارقام قزل اوزوم، مام برایمه، قره گندمه و رقم موسکات به عنوان والد مادری  تلاقی داده  شدند. خوشه‌های گل ارقام بی‌دانه (والد پدری) را در زمانی که 50-70 درصد گل‌ها باز شده بودند از بوته جدا کرده و دانه­های گرده جدا شدند. در زمانی که یک یا دو عدد از گل‌های خوشه این ارقام باز شدند، سریعاً در طی یک الی دو روز در هر ترکیب تلاقی چندین عدد گل (بیش از  500 عدد) از 10  الی 15  خوشه گل اخته شدند. بعد از اخته کردن، در زمان مناسب (ظهور حالت چسبندگی روی کلاله) گرده افشانی مصنوعی با گرده ارقام بی‌دانه انجام گرفت. گل‌های اخته شده و گرده افشانی شده در داخل کیسه‌ گذاشته شدند. در زمان رسیدن میوه‌ها، حبه­ها برداشت و بذرهای هیبرید خارج شدند. بعد از شستشو، به مدت سه ماه سرما دهی مرطوب انجام گرفت. در فصل بهار هر سال بذرهای هیبرید در خزانه و یا گلدان کاشته شدند. در طی پنج سال تلاقی و کشت در کل 850 عدد نهال هیبرید نسل F1  بدست آمدند که از این تعداد در سال 1390 تعداد 26 هیبرید تولید میوه نمودند که در این میان 2 نمونه (تلاقی موسکات × بی‌دانه سفید و مام برایمه× بی­دانه سفید ) تولید حبه­های بی‌دانه کردند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


1-     اثنی عشری، م.، غلامی، م و الماسی، پ. 1386. (مترجم) تألیف: مالینز و همکاران. زیست شناسی تاک. انتشارات دانشگاه بوعلی سینا. 245 صفحه.

2-     جلیلی مرندی، ر. 1386. میوه‌های ریز. انتشارات جهاد دانشگاهی واحد آذربایجان غربی. 297 صفحه.

3-     دولتی بانه، ح.، حسنی، ق.، محمود زاده، ح و هناره، م. 1388. تعیین میزان بی­دانگی در ارقام انگور استان آذربایجان غربی. پژوهش نامه کشاورزی و منابع طبیعی. شماره 12. صفحه 60-52 .

4-     عرفانی مقدم، ج.، عبادی، ع.، فتاحی مقدم، م . ر و حدادی نژاد، م. 1387. معرفی ژنوتیپ های بی‌دانه بدست آمده از تلاقی برخی ارقام بی‌دانه و دانه دار انگور. علوم کشاورزی ایران. جلد 39، شماره 2، 419-409.

5-     فتاحی مقدم، م.ر.، زمانی، ذ.، عبادی، ع.، قره یاضی، ب و ملنباکر، ش.ا. 1381. توارث آلل­های مکان­های ژنی ریز ماهواره (میکروساتلایت) در نتاج حاصل از تلاقی انگور رقم­های بی­دانه قرمز موسکات هامبورگ. مجله علوم و فنون باغبانی ایران. جلد 3 شماره­های 3 و 4. صفحه 50-37.

6-       Cabezas, J.A., Cervera, M.T., Ruiz-Garci,L., Carreno,J and Martinez-zapater, J.M. 2006. The genetic analysis of seed and berry weight in grapevine. Genome.49: 1572-1585.

7-       Coombe, B.G. 1973. The regulation and development of the grape berry. Acta Hortic.34: 261-272.

8-       Dalbó, MA., Ye, GN.,Weeden, NF., Steinkellner, H., Sefc, KM and Reisch, BI. 2000. A gene controlling sex in grapevines Placed on a molecular marker-based genetic map. Genome. 43:333–340.

9-       Ebadi, A., Sedgley, M., May, P. and Coombe, B. G. 1996. Seed development and abortion­ in vitis vinifera. Cv.­ Chardonnay, Int. Journal Plant Science, 157: 703-712.

10-   Ellis, R.H., Hong, T.D and Roberts, E.H. 1983. A note on the development of a practical procedure for promoting the germination of dormant seed of grape (Vitis spp.). Vitis 22, 211-219.

11-   Jindal, D.C. and Sharma, S .1989. Assessment of grape varieties for seedlessness. Agricultural-Science Digest-Karnal. 42: 147-152.

12-   Janick, J., and James N. Moore.1996. Fruit breeding, Vol. II: Vine and small fruit crops. John Wiley and Sons, 471 p.

13-   Weinberger, J.H and F.N. Harmon.1964. Seedlessness in vinifera grapes.Proc.Am.Soc. Hort. Sci. 85:270-274.