بررسی اثرات تاریخ کاشت بر عملکرد، اجزای عملکرد و امکان کنترل بیماری زنگ زرد و اسکب خوشه در ارقام مختلف گندم

نویسندگان

1 عضو هیات علمی/ مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل

2 دانشجوی کارشناسی ارشد زراعت / دانشگاه آزاد اسلامی میانه

3 عضو هیات علمی/ مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان غربی

4 استادیار / دانشگاه آزاد اسلامی میانه

چکیده

بیماری زنگ زرد و اسکب خوشه گندم در منطقه مغان از بیماری­های قارچی مهم در گندم است. لذا به منظور بررسی تأثیر تاریخ­های مختلف کاشت بر امکان کنترل بیماری­های زنگ زرد و اسکب خوشه گندم و عملکرد و اجزای عملکرد ارقام گندم، آزمایشی به صورت کرت­های خرد شده در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در مزارع کشت و صنعت و دامپروری مغان اجرا شد. در این بررسی چهار رقم گندم شامل بوگارو، پیشتاز، نوگال، شیرودی و دو لاین امیدبخش شاملN-85-5  و N-80-19 در تاریخ­های 30 مهر، 15 آبان و30 آبان در سال زراعی 89-88 مورد مطالعه قرار گرفتند. در طول دوره رشد عملکرد دانه، طول سنبله، تعداد سنبلچه، وزن دانه در بوته، تعداد دانه در سنبله، ارتفاع بوته، تعداد پنجه بارور، شاخص برداشت و نیز ضریب پیشرفت بیماری زنگ زرد گندم و شاخص بیماری فوزاریومی سنبله اندازه­گیری و ثبت گردید. نتایج نشان داد که بین تاریخ­های مختلف کاشت از نظر تعداد پنجه بارور، وزن دانه در سنبله، شاخص برداشت در سطح احتمال 5% و از نظر طول سنبله و وزن دانه در کل بوته در سطح احتمال 1% اختلاف معنی­داری وجود دارد. رقم بوگارو در تاریخ کاشت 30 مهر با 66/ 41% شاخص بیماری فوزاریومی سنبله و لاین N-80-19 در همان تاریخ کاشت با  82/ 19% شاخص بیماری زنگ زرد حداکثر حساسیت به این دو بیماری را داشتتند و رقم پیشتاز در تاریخ کاشت 15 آبان با بیشترین عملکرد دانه و بعد از آن رقم نوگال در همان تاریخ کاشت می­توانند به­ عنوان ارقام متحمل به این دو بیماری در منطقه کشت شوند. همچنین بهترین تاریخ کاشت برای عملکرد بالا و نیز کاهش آلودگی بوته­ها به ۀآلآیتایاصابیماری­های زنگ زرد و فوزاریوم سنبله گندم در منطقه مغان 15 آبان توصیه می­گردد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


1-     اعتباریان حسن و ترابی، محمد .1375. بررسی مقاومت ارقام مختلف گندم نسبت به فوزاریومی سنبله گندم. بیماری های گیاهی، 15: 32-9.

2-     بی­نام .(1389).گزارش پژوهشی سال 1388 . بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر. مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان (مغان).

3-     خلیل زاده، غلامرضا، وهاب زاده، مجتبی، قاسمی، معرفت. و غریب عشقی، امیر . 1387. بررسی عملکرد دانه، اجزای عملکرد و واکنش به بیماری­های زنگ زرد و فوزاریوم سنبله در لاین­های امید بخش گندم در منطقه مغان. مجله علوم زراعی ایران. 10 صفحه.

4-     سراج آذری، میترا .(1377). استفاده از فیتوتوکسین­ها به عنوان ابزاری جهت انتخاب ارقام متحمل به بیماری فوزاریومی خوشه گندم. پایان نامه کارشناسی ارشد بیماری شناسی گیاهی، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، 105 صفحه.

5-     سعیدی، عباس، علیزاده، علی، سراج آذری، میترا،. دهقان، محمد علی و احمدیان مقدم، محمدصادق. 1378. ارزیابی مقاومت نسبی 2800 رقم و لاین خارجی و داخلی به بیماری فوزاریومی سنبله گندم و گزارش پیشرفت پروژه بیماری فوزاریوم سنبله گندم و راههای کنترل آن در ایران صفه 12-13. بخش غلات موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، کرج.

6-     کاظمی اربط، حمدا... . 1384. مورفولوژی و آناتومی غلات، جلد دوم. انتشارات دانشگاه تبریز.

7-     ملیحی پور، علی،  علیزاده، علی و سعیدی، عباس. 1378. ارزیابی تعدادی از ارقام و لاین­های گندم نسبت به بیماری بلایت فوزاریومی سنبله گندم. گزارشات پیشرفت پروژه بیماری فوزاریومی سنبله گندم و راه­های کنترل آن در ایران، ص 19-213، بخش غلات موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، کرج.

8-     مردانه، عزت . 1388. بررسی مناسب ترین تاریخ کاشت و رقم بر آلودگی بلایت فوزاریومی سنبله گندم در منطقه مغان. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته زراعت. دانشگاه آزاد اسلامی واحد میانه.  

9-       Blu, E.N .,S.C.Mason and D.H.Sander . (1990) . Influence of planting date, seeding rate, and Phosphorus rate on wheat yield. Agron. J. 82: 761-768.

10-   FAO. (2006). Anual Reporte of. Cereal Production in the World. Rome Italy. http:// WWW. Fao.org.

Winter, S.R. and J. T. musick. (1993). Wheat planting date effect on soil water extraction and grain yield. Agron. J. 85: 912-916.